Odszkodowanie za zakażenie szpitalne

Odszkodowanie za zakażenie szpitalne jest świadczeniem, którego pacjent lub osoba z personelu medycznego może domagać się w przypadku zakażenia, które wystąpiło na skutek pobytu w szpitalu lub innej placówce medycznej.

Ustawowa definicja zakażenia szpitalnego zawarta została w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi [Dz.U. 2008 nr 234 poz. 1570]. Stosownie do art. 2 pkt 33 tej ustawy zakażenie szpitalne to zakażenie, które wystąpiło w związku z udzieleniem świadczeń zdrowotnych, w przypadku gdy choroba nie pozostawała w momencie udzielania świadczeń zdrowotnych w okresie wylęgania (np. zakażenie bakteryjne) albo wystąpiła po udzieleniu świadczeń zdrowotnych, w okresie nie dłuższym niż najdłuższy okres jej wylęgania (np. gruźlica, wirus HIV, WZW typu B, WZW typu C). Z kolei według definicji Światowej Organizacji Zdrowia obejmuje ono zakażenia ujawniające się w trakcie pobytu w szpitalu, po wypisaniu ze szpitala oraz zakażenie związane z pracą wykonywaną w tym zakładzie. Jako zakażenie szpitalne traktuje się zakażenie, które co do zasady pojawiło się 48 godzinach od momentu przyjęcia pacjenta do szpitala.

Odszkodowanie za zakażenie szpitalne może być dochodzone od wojewódzkiej komisji do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych właściwej ze względu na siedzibę szpitala, w którym doszło do zakażenie, na mocy ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, Dz.U. 2009 nr 52 poz. 417 [zwanej dalej: „ustawą o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta]. Z perspektywy poszkodowanego ten tryb dochodzenia odszkodowania za zakażenie szpitalne nie daje szansy na uzyskanie zadowalającej kwoty świadczenia. Zgodnie bowiem z art. 67k ust. 7 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta maksymalna wysokość świadczenia (odszkodowania i zadośćuczynienia) z tytułu jednego zdarzenia medycznego w odniesieniu do jednego pacjenta w przypadku zakażenia szpitalnego wynosi 100 000 zł. Należy ponadto pamiętać, że przyjęcie propozycji ubezpieczyciela co do wysokości odszkodowania za zakażenie szpitalne pacjent lub osoba z personelu, która złożyła wniosek, składa oświadczenie o zrzeczeniu się wszelkich roszczeń o odszkodowanie i zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę mogących wynikać ze zdarzeń uznanych przez wojewódzką komisję za zdarzenie medyczne w zakresie szkód, które ujawniły się do dnia złożenia wniosku. W konsekwencji złożenie oświadczenia o przyjęciu propozycji ubezpieczyciela co do wysokości odszkodowania zamyka możliwość dochodzenia tego świadczenia na drodze sądowej.

Dochodzenie odszkodowania za zakażenie medyczne możliwe jest ponadto na podstawie ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 [zwanej dalej: „Kodeksem cywilnym”]. Z uwagi na fakt, iż sąd nie jest związany górnym limitem wysokości zasądzanego świadczenia, odszkodowanie za zakażenie szpitalne zasądzone przez sąd powszechny daje możliwość uzyskania świadczenia w satysfakcjonującej kwocie, odpowiadającej rzeczywiście poniesionej szkodzie. Podkreślenia wymaga ponadto, że niezależnie od odszkodowania za zakażenie medyczne poszkodowany może dochodzić zadośćuczynienia oraz renty z tytułu jednego zdarzenia medycznego.

W przypadku ubiegania się o odszkodowanie za zakażenie szpitalne przed sądem powszechnym kwota dochodzona od szpitala lub innej placówki medycznej  będzie stanowiła wartość przedmiotu sporu. Od wysokości tej kwoty będzie zależała wysokość opłaty od pozwu – opłata od pozwu wyniesie bowiem 5% wartości przedmiotu sporu lub przedmiotu zaskarżenia, jednak nie mniej niż 30 złotych i nie więcej niż 100 000 złotych (art. 13 ust. 1 z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. 2005 Nr 167 poz. 1398). Wartość przedmiotu sporu będzie warunkowała właściwość sądu – w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu nie przewyższa 75 tysięcy złotych właściwy będzie sąd rejonowy, z kolei jeśli wartość przedmiotu przewyższa 75 tysięcy złotych pozew należy skierować do sądu okręgowego (art. 17 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 1964 Nr 43 poz. 296).

Gdy konsekwencją zakażenia szpitalnego jest uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia, poszkodowany może dochodzić naprawienia szkody obejmującej wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, czyli koszty pobytu w szpitalu, konsultacji u specjalistów, dodatkowej pomocy pielęgniarskiej, koszty lekarstw, specjalnego odżywiania się, nabycia protez i innych koniecznych aparatów [vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 1981 r., syng. akt I CR 455/80]. Do kosztów wynikłych z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia zalicza się wydatki związane z przewozem chorego do szpitala i na zabiegi, z przejazdami osób bliskich w celu odwiedzin chorego w szpitalu, z koniecznością specjalnej opieki i pielęgnacji, koszty zabiegów rehabilitacyjnych [vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 października 1973 r., sygn. akt II CR 365/73]. Jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, poszkodowany może dochodzić także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu (np. opłaty za kursy, szkolenia, koszty podręczników i innych pomocy, dojazdów itp.).

Intencją ustawodawcy, wyrażoną w przepisie art. 444 § 1 Kodeksu cywilnego, było objęcie granicami odszkodowania dochodzonego przez poszkodowanego wszelkich kosztów pozostających w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą, a więc tych, które zostały poniesione w sposób niezbędny i celowy na działania zmierzające do poprawy stanu zdrowia [vide: np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 11 czerwca 2015 r., sygn. akt I ACa 1821/14]. Należy przy tym podkreślić, że przy ocenie czy związek przyczynowy pomiędzy postępowaniem personelu, a powstałą szkodą w postaci zakażenia szpitalnego zachodzi, nie jest wymagane ustalenie go w sposób pewny. W orzecznictwie utrwalony jest bowiem pogląd, zgodnie z którym w procesach związanych z szeroko rozumianymi szkodami medycznymi nie sposób będzie zwykle wymagać od poszkodowanego wykazania z niezbitą pewnością, że źródłem szkody jest niewłaściwe postępowanie personelu konkretnej jednostki organizacyjnej służby zdrowia. Wystarczające jest wykazanie tej okoliczności z wysokim prawdopodobieństwem [vide: np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19 sierpnia 2015 r., sygn. akt I ACa 286/15].

W doktrynie oraz w orzecznictwie przyjmuje się, w tego rodzaju sprawach dotyczących  zakażeń szpitalnych możliwe i uzasadnione jest przyjęcie niedbalstwa placówki służby zdrowia w drodze domniemania faktycznego, przy braku dowodu przeciwnego [vide: np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2007 r., sygn. akt III CSK 429/06]. Co więcej, Sąd Najwyższy uznawał także za dopuszczalne korzystanie z konstrukcji domniemań faktycznych nie tylko w odniesieniu do miejsca zakażenia i związku przyczynowego między zakażeniem a pobytem pacjenta w placówce leczniczej, lecz także w odniesieniu do niedbalstwa personelu tej placówki w zakresie zapewnienia pacjentowi bezpieczeństwa pobytu [vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt IV CSK 245/11].

Reasumując, odszkodowanie za zakażenie szpitalne stanowi świadczenie, które przysługuje pacjentowi, u którego w trakcie pobytu w szpitalu lub w niedługim czasie po zakończeniu leczenia szpitalnego wykryto zakażenie. Poszkodowany ma możliwość ubiegania się o odszkodowanie za zakażenie szpitalne w trybie postępowania polubownego przed wojewódzką komisją do orzekania o zdarzeniach medycznych albo na drodze sądowej. Wysokość odszkodowania za zakażenie szpitalne będzie wyższa w przypadku zasądzenia przez sąd powszechny. W przedmiocie orzekania odszkodowań w tzw. „procesach lekarskich” judykatura jest bowiem przychylna dla pacjentów, co pozwala na zyskanie nawet dwukrotnie wyższego odszkodowania za zakażenie szpitalne niż miałoby to miejsce wskutek orzeczenia wojewódzkiej komisji.

Autor artykułu

Aneta Mlazga – Prawnik

Zobacz także:

Odszkodowanie za błąd medyczny

Jeśli Macie Państwo pytania z zakresu odszkodowań zapraszamy do kontaktu, konsultacje z zakresu odszkodowań są zawsze bezpłatne, a porady prawne w tym zakresie są udzielane przez doświadczonych radców prawnych, specjalizujących się w tematyce odszkodowań i ubezpieczeń.

Zapraszamy także do zapoznania się z ofertą naszej Kancelarii w Lublinie w zakresie dochodzenia odszkodowań.