201609.26
Off
2

Spółka jawna – wady i zalety prowadzenia działalności gosp. w formie spółki jawnej

Spółka jawna, jak każda spółka prawa handlowego posiada swoje wady i zalety, dlatego też w niniejszym artykule postaram się przedstawić istotne aspekty dla tworzenia i prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki jawnej, w tym jej wady i zalety.

I. Pojęcie spółki jawnej i jej charakterystyka.

Spółka jawna jest spółką osobową, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest inną spółką handlową. Taką definicję legalną w art. 22 § 1.  wprowadza ustawa z dnia 15 września 2000 r., kodeks spółek handlowych [zwany dalej: KSH]. Natomiast spółką osobową jest spółka prawa handlowego, której działalność opiera się na osobistej więzi między jej wspólnikami, prowadząca przedsiębiorstwo pod własną firmą.

Mówiąc inaczej, spółka jawna jest umową dwóch lub więcej osób, ewentualnie jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej i powstaje z chwilą wpisu do rejestru. Zatem tworzenie spółek jawnych jest możliwe zarówno przez osoby fizyczne, osoby prawne, jak i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Osoby prawne mogą tworzyć spółki jawne, co w niektórych sytuacjach może nieść za sobą określone korzyści podatkowe. Podobnie, dopuszczalne jest tworzenie spółek jawnych przez inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Przykładowo założyć spółkę jawną mogą takie podmioty jak: spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne, spółki komandytowe, spółki partnerskie, spółki jawne, spółki komandytowo-akcyjne, spółdzielnie, przedsiębiorstwo państwowe, fundacje, etc.

Należy pamiętać, że spółka jawna nie jest osobą prawną, ale posiada zdolność prawną (jest podmiotem prawa). Oznacza to, że spółka jawna może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywaną. Ponadto o podmiotowości prawnej spółki świadczy wiele elementów jak: wyodrębnienie organizacyjne, odrębność majątku spółki, występowanie pod właściwą firmą, odpowiedzialność majątkiem spółki za zobowiązania.

Spółka jawna powstaje przez zawarcie umowy spółki w formie pisemnej, a następnie wpis do rejestru. Spółka jawna może powstać również z wykorzystaniem wzorca umowy spółki jawnej udostępnionego w systemie teleinformatycznym, a także w wyniku przekształcenia innej spółki prawa handlowego albo spółki cywilnej.

II. Zalety spółki jawnej.

1. Do zawarcia umowy spółki jawnej nie jest wymagana forma aktu notarialnego. Co do zasady, kodeks spółek handlowych do zawarcia umowy spółki przewiduje formę pisemną pod rygorem nieważności. Wyjątek stanowi sytuacja gdy do spółki wnoszona jest tytułem wkładu nieruchomość. Wówczas to do utworzenia spółki niezbędna jest forma aktu notarialnego.

2. Dla utworzenia spółki przepisy KSH nie przewidują minimalnej wartości wkładu.

3. Nieskomplikowany sposób prowadzenia spraw spółki. Jeżeli wspólnicy nie postanowili inaczej w umowie spółki, prowadzenie spraw spółki należy do wszystkich wspólników.

4. Niski koszt założenia spółki oraz niskie koszty obsługi prawnej i księgowej spółki.

5. Możliwość ominięcia obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych. Spółka jawna nie zawsze musi prowadzić księgi rachunkowe. Regulacjom ustawy o rachunkowości podlegają spółki jawne osób fizycznych wskazane w art. 2 § 2 ustawy. Oznacza to, że obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych dotyczy spółek jawnych osób fizycznych, jeżeli ich przychody, w rozumieniu art. 14 ustawy o PDOF, za poprzedni rok podatkowy, wyniosły w złotych co najmniej równowartość 1.200.000 euro. Spółka jawna osób fizycznych, która nie osiąga określonej w ustawie kwoty, stosownie do dyspozycji art. 24a ust. 1 ustawy o PDOF, może prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, w tym za poszczególne okresy sprawozdawcze roku podatkowego.Natomiast spółka jawna jeśli jej wspólnikami nie są wyłącznie osoby fizyczne np. spółki kapitałowe będzie zawsze zobowiązana prowadzić księgi rachunkowe i to bez względu na kwotę osiągniętego przychodu.

6. Opodatkowanie podatkiem dochodowym tylko na poziome wspólników. Z punktu widzenia ustaw regulujących opodatkowanie podatkiem dochodowym od osób prawnych spółka jawna nie jest podatnikiem. Podatnikami są natomiast poszczególni wspólnicy spółki jawnej jako osoby fizyczne na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ponadto spółka jawna jest podatnikiem podatku VAT, z uwzględnieniem zwolnień podmiotowych i przedmiotowych.

7. Większa wiarygodność w oczach kontrahentów. Potencjalny kontrahent zawierający umowę ze spółką jawną osób fizycznych będzie miał zdecydowanie mniejsze obawy co do jej wypłacalności niż np. względem spółki z ograniczoną odpowiedzialność, która posiada niewielki majątek. W praktyce sądowej sytuacje, w których spółka jawna osób fizycznych, a następnie sami wspólnicy są niewypłacalni należy do rzadkości, w przeciwieństwie do spółek z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółek komandytowych gdzie jedynym komplementariuszem jest np spółka kapitałowa.

III. Wady spółki jawnej.

1. Wspólnicy spółki jawnej odpowiadają osobiście za zobowiązania spółki. Przepis artykułu 22 § 2 KSH stanowi, że wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia, całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami i ze spółką. Odpowiedzialność ta nosi więc cechy odpowiedzialności bezpośredniej, osobistej, solidarnej, nieograniczonej, subsydiarnej. Mówiąc wprost, wspólnik spółki jawnej może odpowiadać za długi spółki całym majątkiem osobistym, obejmującym wszystkie prawa majątkowe. Solidarna zasada odpowiedzialności dłużników doznaje ograniczenia przez artykuł 31 §1 KSH, który stanowi o odpowiedzialności subsydiarnej. Polega ona na tym, że wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

2. Każdy wspólnik (os. fiz.) spółki jawnej, jest płatnikiem składek na własne ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (ZUS/NFZ). Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych wspólnik (os. fiz.) spółki jawnej zobowiązany jest dokonać zgłoszenia siebie do ubezpieczeń w ZUS. Zatem spółka jawna pełni funkcję płatnika składek nie tylko wobec osób świadczących dla niej pracę na podstawie umowy o pracę bądź zlecenia, ale każdy wspólnik ma obowiązek zapłaty pełnych składek na rzecz ZUS tj., pełnej składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, zdrowotne, wypadkowe oraz składkę na rzecz Funduszu Pracy. Gdy spółka jawna posiada większą liczbę wspólników, przykładowo 5 wspólników, powstaje stosunkowo duży stały koszt np. 5 wspólników x min. 1100 zł miesięcznie x 12 miesięcy = 66 tysięcy złotych rocznie.

3. Wspólnik (os. fiz.) w spółce jawnej, nie może skorzystać z tzw. „małego ZUS-u”.

4. Z doświadczenia wynika że w spółkach jawnych powstanie konfliktu pomiędzy wspólnikami zazwyczaj kończy się jej likwidacją, w przeciwieństwie do spółek kapitałowych gdzie jest zdecydowanie więcej narzędzi prawnych do rozwiązywania tego typu problemów np. sprzedaż udziałów/akcji, co umożliwia kontynuowanie działalności pomimo różnych przeszkód losowych.

5. Należy pamiętać, że przepisy ustawy z dnia 9 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych stanowią, że opodatkowaniu podlega umowa spółki jawnej oraz jej zmiana. Stawka podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy spółki wynosi 0,5 % podstawy opodatkowania Podstawę opodatkowania przy zawarciu umowy spółki jawnej stanowi wartość wkładów wniesionych do spółki.

IV. Uwagi końcowe.

Podsumowując, spółka jawna jest prostą, elastyczną, uniwersalną formą prowadzenia działalności gospodarczej. Wydaje się być to optymalna forma prowadzenia własnego biznesu dla firm rodzinnych, wspólników darzących się zaufaniem, a także dla osób którym zależy na wysokiej wiarygodności swojej firmy w oczach potencjalnych kontrahentów.

Koszt jej rejestracji jest niższy niż w innych spółkach handlowych, a także są mniejsze obciążenia podatkowe w zakresie podatków dochodowych (brak CIT) oraz niższe koszty obsługi prawnej i księgowej.

Jednak decydując się na tę formę prowadzenia działalności gospodarczej, należy pamiętać o nieograniczonej odpowiedzialności wspólników za zobowiązania, w szczególności gdy nasz biznes jest obarczony dużym ryzykiem gospodarczym oraz o konieczność zapłaty pełnych składek ZUS.

Autor artykułu

Angelika Koman – Prawnik

Zobacz także:

Umowa spółki jawnej – wzór umowy z komentarzem